| واگاوی ضرورت های بهره مندی از مشارکت های مردمی در فرایند مدیریت منابع آبی بخش کشاورزی |
| کد مقاله : 1184-SNRE-FULL (R2) |
| نویسندگان: |
|
حسین زینتی فخرآباد *1، نازیلا نبی زاده2، زهرا نجفیان3 14983169831 2دانشگاه زنجان 3دانشگاه تهران |
| چکیده مقاله: |
| کشور ایران بدلیل موقعیت مکانی و نسبی جغرافیایی در سطح کره زمین و سایر عوامل موثر میکرو محیطی و پیرامونی، دارای اقلیم خشک و شرایط آب و هوایی خاص می باشدکه در شکل گیری نظام های اجتماعی و مناسبات اقتصادی بسیار تاثیر گذار بوده است. وجود چنین شرایطی در سطح کشور سبب شده که منابع آب وخاک دارای جایگاه بسیارمهم ومحوری در فرآیند توسعه قلمداد شود و از منظر کارشناسان همیشه به عنوان یک شاخص موثر و مهم به حساب آید بنابراین با توجه به این مهم لازم است برای شناخت از امکانات و قابلیت ها و تشریح محدودیت و تنگناها از وضعیت آب وخاک کشور تصویری روشن در قالب معیارها وشاخص های ذیل درمقام مقایسه با سایر مناطق دیگر ارایه گردد. بررسی آمارهای بارندگی نشان می دهد متوسط میزان بارش کشورما در حدود ۲۵۰میلی متر می باشد که یک سوم متوسط جهانی بارش است. این مقدار (متوسط بارش)در کشور ترکیه در حدود ۶۰۰تا ۸۰۰ میلی متر بوده و در عربستان حدود ۱۰۰ میلی متر ، و در پاکستان بین ۶۲۵ تا ۷۵۰ میلی متر در دشت و ارتفاعات متغیر می باشد . ضمنا متوسط بارندگی جهان در حدود ۷۵۰ تا ۸۰۰ میلی متر استمقایسه این شاخص اقلیمی با کشورهای منطقه وسطح جهان نشان می دهد که کشور ما به لحاظ برخورداری از میزان بارندگی به جزء با عربستان دارای وضعیت مناسبی نیست. نکته دیگر این که توزیع مکانی وزمانی این میزان بارندگی نیزاز دارای شرایط خوبی نمی باشد به طوری که به لحاظ توزیع مکانی ۷۰درصدبارندگی در25درصد سطح کشور و30درصد در۷۵درصد مساحت آن اتفاق می افتد همچنین به جهت پراکنش زمانی 75درصد بارندگی در فصول غیر کشاورز ی که چندان موثر نیست اتفاق می افتد. از سوی دیگر، بدون تردید آب یکی از نیازهای اصلی و حیاتی تمام جوامع بشری محسوب می شود و حیات جامعه تا حدی زیادی به این ماده پیوند خورده است و مسلما در صورت عدم توجه به مدیریت صحیح و اصولی منابع آب شاهد بروز فاجعه انسانی خواهیم بود. بر اساس گفته های کارشناسی مهمترین بخش مصرف کننده آب، حوزه کشاورزی می باشد که 93 درصد از آب قابل شرب را به خود اختصاص داده است و این در حالیست که در صورت مدیریت صحیح و اصولی می توان تا 20-25 درصد از حجم آب مصرفی این بخش را کاهش داد که تاثیر بسزایی در ذخیره و تامین آب شرب در سایر مناطق خواهد داشت. بر همین اساس این مطالعه ضمن پی بردن به اهمیت موضوع به بررسی جایگاه مشارکت و سرمایه های اجتماعی در آموزش، آگاه سازی و مدیریت بهینه آب مصرفی داشت . یکی از منابع اصلی مصرف کننده منابع آبی بخش کشاورزی می باشد، این بخش از گذشته جایگاه فراوانی در تامین غذایی و اشتغالزایی داشته است اما بدلیل عدم بهره مندی از دانش روز و مدیریت اصولی اصلی ترین عامل هدر دهنده منابع آبی به شمار می رسد و در صورت عدم اتخاذ شیوه های صحیح ضمن به خطر انداختن حیات آبی منجر به بروز فاجیعه انسانی و زیست محیطی خواهد شد بر همین منوال این مطالعه در پی دست یابی به سئوالات و اهداف زیر می باشد
هدف کلی : جایگاه مشارکت و سرمایه های اجتماعی در مدیریت اصولی منابع آبی اهداف اختصاصی : - نقش تشکل های مردمی و انجمن های مردم نهاد در مدیریت منابع آبی - نقش مشارکت های مردمی در الگوسازی و آموزش - نقش مشارکت های مردمی در اعتمادسازی و کاهش اتلاف آب - سرمایه های اجتماعی و مدیریت منابع آبی تحقیق حاضر بصورت مروری – کتابخانه ای با استفاده از ابزارهای مختلفی همچون مطالعات و تجربیات سایر محققین ، بهره مندی از آمارهای منتشر شده توسط سازمان های متولی و همچنین بهره مندی از تجارب سایر کشورها در بهره مندی از مشارکت و سرمایه های اجتماعی در مدیریت منابع آبی می باشد و سعی شده است ابعاد مختلف مشارکت مردمی در تمامی حوزه ها مردم تحلیل و بررسی قرار گیرد . مقاله حاضر سعی دارد ضمن بررسی وضعیت موجود منابع آبی کشور و جایگاه بخش کشاورزی در آب مصرفی به بررسی عوامل تاثیر گذار بر مدیریت منابع آبی در این حوزه با تکیه بر جلب مشارکت و سرمایه های اجتماعی بپردازد و در نهایت ضمن بررسی عوامل بازدارنده در بهره مندی از ظرفیت های مردمی به ارائه الگوها و راهکارهای اثر بخش اقدام نماید. نتایج مطالعات نشان داد که مدیریت صحیح منابع آبی در گرو اعتماد سازی و جلب مشارکت های مردمی و همچنین آگاه سازی اصولی می باشد که در این راه موانع متعددی وجود دارد که از جمله آنها عدم مطالعه کافی در این حوزه و نبود اعتماد متقابل بین ارکان اجرایی و کم اهمیت دادن به نقش محوری کشاورزان و مصرف کنندگان می باشد. |
| کلیدواژه ها: |
| منابع آب، مشارکت مردمی، تعاونی آب بران، بخش کشاورزی |
| وضعیت : مقاله پذیرفته شده است |
